Na czym polegają badania UX?
Badania UX służą poznawaniu sposobu, w jaki ludzie korzystają ze stron internetowych, aplikacji, systemów i innych produktów. Pozwalają ustalić, jakie zadania użytkownicy chcą wykonać, z czym mają trudności i czy oferowane rozwiązania odpowiadają ich rzeczywistym potrzebom.
W przeciwieństwie do oceny projektu opartej wyłącznie na opiniach zespołu badania UX wykorzystują informacje pozyskane bezpośrednio od użytkowników lub z obserwacji ich zachowania. Przykładowo projektant może uznać formularz zakupowy za intuicyjny, ale dopiero obserwacja osób wykonujących zamówienie pokaże, czy rzeczywiście potrafią go poprawnie wypełnić.
Badania można prowadzić przed rozpoczęciem projektowania, podczas opracowywania prototypów oraz po udostępnieniu produktu użytkownikom.
Jakie są metody badań UX?
Wybór metod zależy od problemu badawczego, etapu rozwoju produktu i rodzaju potrzebnych informacji.
Testy użyteczności
Uczestnicy wykonują określone zadania na stronie internetowej, w aplikacji lub prototypie. Badacz obserwuje ich działania i identyfikuje problemy utrudniające osiągnięcie celu.
Przykładem może być zadanie polegające na znalezieniu produktu, wybraniu jego wariantu i przejściu do koszyka. Wyniki pozwalają sprawdzić, na których etapach użytkownicy mają trudności i co może je powodować.
Wywiady z użytkownikami
Indywidualne rozmowy umożliwiają poznanie potrzeb, doświadczeń i sposobów podejmowania decyzji. Są przydatne szczególnie wtedy, gdy badacz chce zrozumieć kontekst korzystania z produktu lub poznać przyczyny określonych zachowań.
Ankiety i badania ilościowe
Ankiety pozwalają zbierać odpowiedzi od większej liczby respondentów oraz analizować rozkład opinii i deklaracji. Mogą dotyczyć częstotliwości korzystania z określonych funkcji, satysfakcji lub zgłaszanych problemów.
Wyniki wymagają jednak uwzględnienia sposobu doboru próby, konstrukcji pytań i możliwych błędów deklaratywnych.
Badania obserwacyjne i kontekstowe
Polegają na przyglądaniu się użytkownikom wykonującym zadania w ich naturalnym środowisku. Pozwalają rozpoznać uwarunkowania, których uczestnik mógłby nie wymienić podczas wywiadu, np. częste przerwy, korzystanie z kilku urządzeń lub konieczność współpracy z innymi osobami.
Card sorting i tree testing
Card sorting pomaga rozpoznać, jak użytkownicy grupują informacje i jakie nazwy kategorii uznają za zrozumiałe. Tree testing służy natomiast ocenie, czy potrafią odnaleźć określone informacje w zaproponowanej strukturze nawigacji, bez rozpraszających elementów interfejsu.
Badania jakościowe i ilościowe w UX
Badania jakościowe pomagają przede wszystkim zrozumieć, dlaczego użytkownicy zachowują się w określony sposób i z czego wynikają ich trudności. Opierają się m.in. na wywiadach i obserwacji.
Badania ilościowe umożliwiają pomiar skali zjawiska. Mogą obejmować czas wykonania zadania, odsetek poprawnie ukończonych scenariuszy, liczbę błędów czy wyniki ankiet.
Oba podejścia mogą się uzupełniać. Analiza ilościowa może wykazać, że wielu użytkowników rezygnuje na określonym etapie formularza, natomiast test użyteczności pomaga ustalić, co utrudnia jego wypełnienie.
Jak przeprowadzić badanie UX?
Badanie powinno rozpoczynać się od konkretnego pytania. Zamiast ogólnego celu „sprawdzić stronę” lepiej ustalić, czy użytkownicy potrafią samodzielnie odnaleźć warunki dostawy lub poprawnie skonfigurować produkt.
Typowy proces obejmuje:
- Określenie problemu i pytań badawczych.
- Dobór metody i przygotowanie scenariusza.
- Rekrutację uczestników odpowiadających grupie docelowej.
- Przeprowadzenie badania i zebranie obserwacji.
- Analizę wyników i identyfikację problemów.
- Opracowanie rekomendacji i weryfikację wprowadzonych zmian.
Podczas testów użyteczności ważne jest, aby zadania nie sugerowały sposobu ich wykonania. Jeśli celem jest ocena nawigacji, moderator nie powinien podpowiadać uczestnikowi, w którym menu znajduje się poszukiwana funkcja.
Badania UX a audyt UX – czym się różnią?
Audyt UX często opiera się na eksperckiej analizie interfejsu, zasad użyteczności i dostępnych danych. Specjalista identyfikuje potencjalne problemy bez konieczności bezpośredniego udziału użytkowników.
Badania UX mogą obejmować obserwację rzeczywistych zachowań, rozmowy z odbiorcami i pomiary wykonywanych zadań. Dzięki temu pozwalają zweryfikować hipotezy sformułowane podczas audytu.
Wnioski z analizy eksperckiej nie powinny być automatycznie przedstawiane jako potwierdzone problemy użytkowników.
Jak badania UX wpływają na skuteczność stron internetowych?
Wyniki badań mogą stanowić podstawę zmian w nawigacji, formularzach, prezentacji produktów, procesie zakupowym i sposobie komunikowania informacji.
Przykładowo użytkownicy sklepu mogą mieć problem ze znalezieniem kosztów dostawy. Ujawnienie tego problemu pozwala zaproponować zmianę sposobu prezentacji informacji, a następnie sprawdzić, czy poprawia ona użyteczność serwisu.
Lepsza użyteczność może sprzyjać realizacji celów biznesowych, ale sam fakt przeprowadzenia badania nie gwarantuje wyższego współczynnika konwersji. Skuteczność zmian należy weryfikować odpowiednimi pomiarami.
Najczęstsze błędy w badaniach UX
Jednym z problemów jest dobieranie uczestników, którzy nie odpowiadają rzeczywistym odbiorcom produktu. Innym – zadawanie sugerujących pytań lub nadmierne pomaganie podczas wykonywania zadań.
Należy również unikać wyciągania wniosków statystycznych z niewielkiej próby jakościowej. Kilka testów może ujawnić istotne problemy użyteczności, ale nie pozwala automatycznie określić, jaki procent wszystkich użytkowników je napotyka.
Badania UX dostarczają największej wartości wtedy, gdy wyniki przekładają się na konkretne decyzje projektowe i są następnie weryfikowane.